Sport w UE
Wraz z wejściem w życie Traktatu z Lizbony sport po raz pierwszy stał się przedmiotem kompetencji Unii Europejskiej. Jest to przełom w podejściu tej organizacji do problematyki sportowej. Wprowadzenie sportu do prawa pierwotnego, radykalnie zmienia jego pozycję w UE. Artykuł 165 TFUE (dawny artykuł 149 TWE) stanowi:
1. Unia przyczynia się do rozwoju edukacji o wysokiej jakości, poprzez zachęcanie do współpracy między Państwami Członkowskimi oraz, jeśli jest to niezbędne, poprzez wspieranie i uzupełnianie ich działalności, w pełni szanując odpowiedzialność Państw Członkowskich za treść nauczania i organizację systemów edukacyjnych, jak również ich różnorodność kulturową i językową. Unia przyczynia się do wspierania europejskich przedsięwzięć w zakresie sportu, uwzględniając jego szczególny charakter, jego struktury oparte na zasadzie dobrowolności oraz uwzględniając jego funkcję społeczną i edukacyjną.
2. Działanie Unii zmierza do:
- rozwoju wymiaru europejskiego w edukacji, zwłaszcza przez nauczanie i upowszechnianie języków Państw Członkowskich,
- sprzyjania mobilności studentów i nauczycieli, między innymi poprzez zachęcanie do akademickiego uznawania dyplomów i okresów studiów,
- promowania współpracy między instytucjami edukacyjnymi,
- rozwoju wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych dla systemów edukacyjnych Państw Członkowskich,
- sprzyjania rozwojowi wymiany młodzieży i wymiany instruktorów społeczno-światowych, a także zachęcania młodzieży do uczestnictwa w demokratycznym życiu Europy,
- popierania rozwoju kształcenia na odległość,
- rozwoju europejskiego wymiaru sportu, przez popieranie uczciwości i dostępności we współzawodnictwie sportowym oraz współpracy między podmiotami odpowiedzialnymi za sport, jak również przez ochronę integralności fizycznej i psychicznej sportowców, w szczególności tych najmłodszych.
3. Unia i Państwa Członkowskie sprzyjają współpracy z państwami trzecimi oraz z kompetentnymi organizacjami międzynarodowymi w dziedzinie edukacji i sportu, zwłaszcza z Radą Europy.
4. Aby przyczynić się do osiągnięcia celów określonych w niniejszym artykule:
Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą
prawodawczą i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i
Komitetem Regionów, przyjmują środki zachęcające, z wyłączeniem
jakiejkolwiek harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw
Członkowskich, C 115/120 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
9.5.2008. Rada przyjmuje zalecenia, stanowiąc na wniosek Komisji.
Przytoczony przepis przyznaje UE bardzo miękkie kompetencje w obszarze sportu, głownie skupiające się na koordynacji, uzupełnianiu i wspomaganiu działań Państw Członkowskich. Nowy Traktat wprowadza też praktyczne zmiany w organizacji sportu. Przede wszystkim będzie to Europejski Program Sportowy, a co za tym idzie budżet dla sportu, wzmocnienie pozycji sportu oraz jego promocja w innych obszarach i unijnych programach, podniesienie międzynarodowej roli sportu a także jeden głos Unii Europejskiej w sprawach sportowych na międzynarodowych forach.
Problematyka sportowa zawsze stanowiła przedmiot prac najważniejszych organów Unii Europejskiej, w tym Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej, a także Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W strukturach Parlamentu Europejskiego funkcjonuje Komisja Kultury i Edukacji, która w działalności swojej skupia się na sprawach sportu. W Komisji Europejskiej za sprawy sportowe odpowiedzialny jest Wydział Sportu umiejscowiony w Dyrekcji Generalnej Edukacja i Kultura (DG EAC), którego szefem jest Michal Krejza. Obecnie Komisarzem odpowiedzialnym za sport jest Androulla Vassiliou, a dyrektorem generalnym Odile Quintin.
Zmiany wynikające z Traktatu z Lizbony wprowadzają formalną i nieformalną strukturę instytucjonalną. Część formalna jest nowością i obejmuje formalne spotkania Europejskich Ministrów Sportu (w ramach Rady Unii Europejskiej Edukacja, Młodzież i Kultura) oraz nową Grupę Roboczą Rady UE zajmującą się wyłącznie sportem. Obecnie trwają przygotowania do wprowadzenia zmian w strukturze Rady UE. Pierwsze posiedzenie Grupy Roboczej przewidziane jest na kwiecień 2010, a formalne spotkanie ministrów na Maj 2010. Pomimo powstania formalnych europejskich struktur w obszarze sportu część nieformalna pozostaje bez zmian. Obejmuje ona Nieformalne Spotkania Europejskich Ministrów Sportu, Forum Sportu, Spotkania Dyrektorów ds. Sportu oraz Grupy Robocze Komisji Europejskiej:
Temat sportu przewija się także w pracach innych Dyrekcji Generalnych:
- DG ds. Konkurencja (sprawy tenisa, sprawa Bosmana, kontrakty telewizyjne)
- DG Zatrudnienie, Sprawy Socjalne i Równość Szans (sprawa Bosmana)
- DG Rynek Wewnętrzny i Usługi
Pierwszym dokumentem w całości poświęconym zagadnieniom sportu jest przyjęta przez Komisję Europejską dnia 11 lipca 2007 roku Biała księga na temat sportu. Główne problemy zidentyfikowane przez Komisję w ww. dokumencie można zakwalifikować do trzech kluczowych obszarów: społecznej roli sportu, wymiaru gospodarczego sportu oraz organizacji sportu.
